Finał konkursu „Zwyrtała 2025” i konferencja dla dorosłych w ramach Rabka Festival

W piątek, 18 lipca 2025 roku, w Teatrze Lalek „Rabcio” odbył się finał prestiżowego konkursu „Zwyrtała” na najlepszy pomysł promujący czytanie, organizowanego w ramach Rabka Festival. Wydarzenie połączono z doroczną konferencją dla dorosłych, której program obfitował w inspirujące wystąpienia ekspertów z dziedziny literatury, edukacji i biblioterapii.

Jury w składzie: prof. dr hab. Anna Janus-Sitarz, prof. dr hab. Grzegorz Leszczyński oraz Konstanty Przybora, zdecydowało o przyznaniu nagrody głównej panu Mieszkowi Lewandowskiemu za projekt „Książki bez recepty” – oryginalne przedsięwzięcie promujące czytelnictwo w przestrzeni publicznej. Laureat otrzymał z rąk burmistrza Rabki-Zdroju Leszka Świdra plakietkę z wizerunkiem Zwyrtały, zaprojektowaną przez Jerzego Koleckiego, oraz weekendowy pobyt dla dwóch osób w pensjonacie SPA „Rabczański Zdrój”, ufundowany przez Uzdrowisko Rabka S.A.

Jury przyznało również sześć wyróżnień finałowych:

• Monice Sobocie z Miejskiej Biblioteki Publicznej Galeria Książki w Oświęcimiu za projekt „Dotykiem widzę. Aktywizacja czytelnicza osób z dysfunkcją wzroku”,
• Katarzynie Palidze za międzynarodową akcję „Czytanie na polanie”,
• Justynie Rudominie i Monice Jabłuszewskiej z Biblioteki Centrum Wszystkiego w Szkole Podstawowej w Suchym Lesie za projekt „Weź książkę na warsztat”,
• Małgorzacie Ficoń z II LO w Tarnowskich Górach za projekt „LitArt”,
• Bibliotece Kraków za projekt „Literacka skrzynia skarbów”,
• Roksanie Popis z I LO w Sulęcinie za inicjatywę „Światowy Dzień Książki”.

Finalistki i finaliści otrzymali także plakietki z wizerunkiem Zwyrtały oraz zestawy kosmetyków na bazie rabczańskiej solanki, przekazane przez Uzdrowisko Rabka S.A.

Po uroczystym finale konkursu „Zwyrtała”, w Teatrze Lalek „Rabcio” odbyła się wyjątkowa konferencja dla dorosłych, która stała się nieformalnym świętem ludzi, którzy wierzą w transformującą siłę literatury.

Wydarzenie zgromadziło grono nauczycieli, bibliotekarzy, edukatorów, animatorów kultury i rodziców, którzy przybyli, by posłuchać o tym, jak opowieści mogą uzdrawiać, budować wspólnotę i dawać oparcie w świecie pełnym wyzwań. Spotkania nie miały charakteru akademickiego wykładu – były raczej intelektualną i emocjonalną podróżą, w której słuchacze mogli się odnaleźć i zainspirować do działania.

Wśród prelegentów znaleźli się eksperci i praktycy, którzy od lat pracują na styku literatury, edukacji i rozwoju osobistego:

• dr Wanda Matras-Mastalerz podzieliła się osobistą refleksją o terapeutycznym wymiarze opowiadania historii – o tym, jak słowo może być lekiem, a opowieść – towarzyszem w procesie uzdrawiania duszy.
• prof. dr hab. Anna Czabanowska-Wróbel zastanawiała się, jak współczesne dzieci odbierają literaturę i czy klasyczna narracja wciąż ma dla nich moc oddziaływania.
• Biserka Cejović zadała intrygujące pytanie: dlaczego dorośli sięgają po książki dla dzieci? Jej rozważania oscylowały między intuicją a nauką.
• dr hab. Tomasz Majkowski wprowadził słuchaczy w świat „gropowieści” – opowieści wspólnotowych, tworzonych razem, które budują więzi i wyobraźnię.
• dr Małgorzata Swędrowska przekonywała, że czytanie to nie tylko dekodowanie tekstu, ale przede wszystkim proces myślenia, doświadczania i odkrywania.
• dr Marek Michalak, rzecznik praw dziecka i pedagog, mówił o historiach, które niosą dzieciom nadzieję i poczucie sprawczości.
• Jasiek Mela, podróżnik i społecznik, zakończył spotkanie osobistym wystąpieniem o opowieściach, które zaczynają się tam, gdzie kończy się strach – „opowieściach poza horyzonty”.

Konferencja nie była tylko zbiorem prezentacji – była manifestacją wiary w sens opowieści jako narzędzia zmiany: w człowieku, w rodzinie, w społeczeństwie. Stała się również przestrzenią do wymiany myśli i doświadczeń między ludźmi, których łączy wspólna misja: wychować pokolenie młodych czytelników nie tylko sprawnych technicznie, ale przede wszystkim wrażliwych, otwartych i myślących.

Rabka-Zdrój po raz kolejny udowodniła, że jest miejscem, gdzie książka nie jest dodatkiem do kultury – jest jej sercem.

Oprócz tego, w trzecim dniu Rabka Festival, wiele działo się także w Bibliotece Publicznej i Bibliotece Pedagogicznej, które gościły zarówno pisarzy, jak i ilustratorów oraz wyjątkowego podróżnika – Jaśka Melę. Odbywały się tam liczne warsztaty literackie, plastyczne i komiksowe, skierowane do różnych grup wiekowych.

Najmłodsze dzieci mogły wziąć udział w warsztatach „Rejs z Myszonkiem”, które poprowadziła Ewa Pietrowicz, zabierając uczestników w podróż śladami bohatera serii książek Riikki Jäntti.

W Bibliotece Pedagogicznej Max Skorwider zaprosił dzieci do stworzenia własnej superbohaterki lub superbohatera podczas warsztatów komiksowych, a w Amfiteatrze zespół Teatru Chrząszcz w Trzcinie poprowadził kolorowe warsztaty „Malowanie na Tip-Top”, inspirowane książką Zbigniewa Żakiewicza Pan Tip-Top

Z kolei w Bibliotece Pedagogicznej starsze dzieci mogły razem z Joanną Jagiełło stworzyć własną kryminalną historię w ramach zajęć opartych na serii Biuro Śledcze Trop Sekret. Tego samego dnia autorka spotkała się także z publicznością podczas rozmowy „O życiu opowiedzianym – jak historie pomagają poznać świat”.

Ważny społecznie temat podjął ponownie Max Skorwider, prowadząc warsztaty „Konstytucja. Jak zilustrować praworządność” dla dzieci w wieku 8–12 lat – łączące edukację obywatelską z twórczością plastyczną.

Po południu w Bibliotece Miejskiej odbyło się niezwykle poruszające spotkanie z Jaśkiem Melą – podróżnikiem i społecznikiem, który udowadnia, że niemożliwe to tylko wymówka.

Na zakończenie dnia – w magicznej atmosferze czytania na dobranoc – aktorka Dorota Segda przeczytała opowieść Joanny Jagiełło Olaf i Stella, zabierając najmłodszych słuchaczy w świat pełen ciepła, emocji i wyobraźni.